Prečišćeni tekst Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem obuhvata sljedeće propise:
1. Odluka o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list Crne Gore", br. 080/​20 od 04.08.2020),
2. Odluka o Izmjenama i dopunama Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list Crne Gore", br. 105/​20 od 29.10.2020),
3. Odluka o izmjenama i dopunama Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list Crne Gore", br. 024/​21 od 03.03.2021),
4. Odluka o izmjeni i dopunama Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list Crne Gore", br. 033/​21 od 31.03.2021),
5. Odluka o izmjenama Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list Crne Gore", br. 045/​21 od 29.04.2021),
6. Odluka o izmjeni i dopuni Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list Crne Gore", br. 053/​21 od 27.05.2021), u kojima je naznačen njihov dan stupanja na snagu.
ODLUKA
O PRIVREMENIM MJERAMA ZA UBLAŽAVANJE NEGATIVNIH UTICAJA EPIDEMIJE ZARAZNE BOLESTI COVID 19 NA FINANSIJSKI SISTEM
("Službeni list Crne Gore", br. 080/20 od 04.08.2020, 105/20 od 29.10.2020, 024/21 od 03.03.2021, 033/21 od 31.03.2021, 045/21 od 29.04.2021, 053/21 od 27.05.2021)
I. OSNOVNA ODREDBA
1. Ovom odlukom se utvrđuju privremene mjere koje se odnose na tretman kredita koje su odobrile banke i druge mjere za smanjenje negativnih posljedica uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na poslovanje banaka i održavanje stabilnosti finansijskog sistema kao cjeline.
II. MORATORIJUM NA OTPLATU KREDITA
2. Korisnici kredita banaka koji obavljaju djelatnosti ugrožene negativnim uticajima epidemije zarazne bolesti COVID 19 (u daljem tekstu: ugrožene djelatnosti), korisnici kredita datih za "usluge pružanja smještaja i ishrane" ili kredita "za pripremu turističke sezone", kao i korisnici kredita banaka čiji su ukupno ostvareni prihodi u 2020. godini najmanje 50% niži u odnosu na 2019. godinu, imaju pravo na moratorijum na otplatu kredita u periodu do zaključno sa 31. avgustom 2021. godine, ako na dan 31.12.2019. godine nijesu imali kašnjenje u otplati kredita duže od 90 dana, a kredit na taj dan nije bio klasifikovan u kategoriju nekvalitetne aktive.
Spisak ugroženih djelatnosti daje se u Prilogu 2 ove odluke i čini njen sastavni dio.
Moratorijum iz stava 1 ove tačke obuhvata privremenu obustavu svih plaćanja obaveza po osnovu kredita (glavnica, kamata, zatezna kamata, naknada i dr.).
Za kredite za koje je uspostavljen moratorijum rok otplate se produžava za period trajanja moratorijuma, ako banka i korisnik kredita ne ugovore drugačije.
Korisnik moratorijuma ima pravo da izabere jedan od sljedećih načina plaćanja kamate koja se obračunava za vrijeme trajanja moratorijuma:
1) plaćanje kamate za vrijeme trajanja moratorijuma u skladu sa ugovorenom dinamikom iz plana otplate kredita;
2) plaćanje ukupnog iznosa obračunate, a neplaćene kamate za vrijeme trajanja moratorijuma po isteku moratorijuma, ili
3) pripisivanje obračunate, a neplaćene kamate za vrijeme trajanje moratorijuma glavnici duga po isteku moratorijuma.
Za obračun kamate za vrijeme trajanja moratorijuma, kao i dalji tok otplate kredita, banke ne smiju ugovarati nominalnu kamatnu stopu koja je veća od nominalne kamatne stope iz ugovora o kreditu na koji se primjenjuje moratorijum.
Za vrijeme trajanja moratorijuma banka ne smije obračunavati zateznu kamatu na dospjela neizmirena potraživanja po kreditu, neće pokretati postupak izvršenja, odnosno prinudne naplate, niti preduzimati druge pravne radnje sa ciljem naplate potraživanja.
Korisnik kredita koji namjerava da ostvari pravo na moratorijum iz stava 1 ove tačke dužan je da dostavi banci, u elektronskoj ili pisanoj formi, zahtjev za uspostavljanje moratorijuma.
Banka je dužna da, najkasnije u roku od 15 dana od dana prijema zahtjeva iz stava 8 ove tačke, sprovede radnje potrebne za realizaciju moratorijuma, uključujući i zaključivanje aneksa ugovora sa korisnikom kredita - podnosiocem zahtjeva.
Svi troškovi vezani za uspostavljanje i sprovođenje moratorijuma (obrada kredita, zaključivanje aneksa ugovora o kolateralu, ovjera ugovora i dr.) padaju na teret banke.
Pod ukupno ostvarenim prihodima u smislu stava 1 ove tačke, podrazumijeva se zbir prihoda po pozicijama pod rednim brojevima 201 (Prihodi od prodaje), 203 (Prihodi od aktiviranja učinaka i robe), 204 (Ostali prihodi iz poslovanja), 222 (Prihodi po osnovu učešća u kapitalu), 226 (Prihodi od ostalih finansijskih ulaganja i zajmova (kamate, kursne razlike i efekti ugovorene zaštite)), 230 (Ostali prihodi po osnovu kamata, kursnih razlika i drugih efekata ugovorene zaštite) i 235 (Prihodi po osnovu vrijednosnog usklađivanja kratkoročnih finansijskih sredstava i finansijskih ulaganja koji su dio obrtne imovine), utvrđenih propisom kojim se uređuje sadržina i forma obrazaca finansijskih iskaza za privredna društva i druga pravna lica.
2a. Fizička lica korisnici kredita banaka imaju pravo na moratorijum na otplatu kredita koji može trajati najduže do 31. decembra 2021. godine, ako:
- na dan 31.12.2019. godine nijesu imali kašnjenje u otplati kredita duže od 90 dana, a kredit na taj dan nije bio klasifikovan u kategoriju nekvalitetne aktive,
je tim licima 31.3.2020. godine ili kasnije, kao posljedica negativnog uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19, prestao radni odnos ili im nije isplaćena neto zarada više od tri mjeseca prije podnošenja zahtjeva iz stava 7 ove tačke.
Moratorijum iz stava 1 ove tačke obuhvata privremenu obustavu svih plaćanja obaveza po osnovu kredita (glavnica, kamata, zatezna kamata, naknada i dr.).
Za kredite za koje je uspostavljen moratorijum rok otplate se produžava za period trajanja moratorijuma, ako banka i korisnik kredita ne ugovore drugačije.
Korisnik moratorijuma ima pravo da izabere jedan od sljedećih načina plaćanja kamate koja se obračunava za vrijeme trajanja moratorijuma:
1) plaćanje kamate za vrijeme trajanja moratorijuma u skladu sa ugovorenom dinamikom iz plana otplate kredita;
2) plaćanje ukupnog iznosa obračunate, a neplaćene kamate za vrijeme trajanja moratorijuma po isteku moratorijuma, ili
3) pripisivanje obračunate, a neplaćene kamate za vrijeme trajanje moratorijuma glavnici duga po isteku moratorijuma.
Za obračun kamate za vrijeme trajanja moratorijuma, kao i dalji tok otplate kredita, banke ne smiju ugovarati nominalnu kamatnu stopu koja je veća od nominalne kamatne stope iz ugovora o kreditu na koji se primjenjuje moratorijum.
Za vrijeme trajanja moratorijuma banka ne smije obračunavati zateznu kamatu na dospjela neizmirena potraživanja po kreditu, neće pokretati postupak izvršenja, odnosno prinudne naplate, niti preduzimati druge pravne radnje sa ciljem naplate potraživanja.
Korisnik kredita koji namjerava da ostvari pravo na moratorijum iz stava 1 ove tačke dužan je da dostavi banci, u elektronskoj ili pisanoj formi, zahtjev za uspostavljanje moratorijuma.
Banka je dužna da, najkasnije u roku od 15 dana od dana prijema zahtjeva iz stava 7 ove tačke, sprovede radnje potrebne za realizaciju moratorijuma, uključujući i zaključivanje aneksa ugovora sa korisnikom kredita - podnosiocem zahtjeva.
Svi troškovi vezani za uspostavljanje i sprovođenje moratorijuma (obrada kredita, zaključivanje aneksa ugovora o kolateralu, ovjera ugovora i dr.) padaju na teret banke.
III. ODOBRAVANJE KREDITA KORISNICIMA KREDITA
3. Banka koja, do zaključno sa 31. avgustom 2021. godine, odobri kredit korisniku iz tačke 2 ove odluke, može taj kredit pri obračunu rezervacija za potencijalne kreditne gubitke primjenom člana 48 Odluke o minimalnim standardima za upravljanje kreditnim rizikom u bankama ("Službeni list CG", br. 22/12, 55/12, 57/13, 44/17, 82/17, 86/18 i 42/19) - (u daljem tekstu: Odluka o upravljanju kreditnim rizikom), tretirati kao kredit iz klasifikacione grupe "A".
IV. RESTRUKTURIRANJE KREDITA
Restrukturiranje kredita odobrenih korisnicima kredita
4. Banka koja, na zahtjev korisnika kredita iz tačke 2 ove odluke, u periodu važenja ove odluke, odobri korisniku kredita jednu ili više pogodnosti primjenom člana 43 stav 1 Odluke o upravljanju kreditnim rizikom, može taj kredit pri obračunu rezervacija za potencijalne kreditne gubitke primjenom člana 48 te odluke, tretirati kao kredit iz klasifikacione grupe "A", ako korisnik kredita na dan 31.12.2019. godine nije imao kašnjenje u otplati kredita duže od 90 dana, a kredit na taj dan nije bio klasifikovan kao nekvalitetan.
Restrukturiranje kredita odobrenih fizičkim licima
4a. Banka je dužna da na zahtjev fizičkog lica korisnika kredita banke odobri promjenu plana otplate kredita produženjem roka otplate kredita, za najviše pet godina, ako je korisniku kredita 31.3.2020. godine ili kasnije smanjena zarada za najmanje 10% kao posljedica negativnog uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19.
Korisniku kredita iz stava 1 ove tačke sa neto zaradom koja je prije smanjenja iznosila 550,00 EUR i više, a nakon smanjenja zarade neopterećeni dio zarade iznosi manje od 220,00 EUR, rok otplate kredita produžava se tako da iznos neopterećenog dijela zarade nakon izmjene plana otplate kredita ne bude manji od 220,00 EUR, osim ako se korisnik kredita i banka ne dogovore drugačije.
Korisniku kredita iz stava 1 ove tačke sa neto zaradom koja je prije smanjenja iznosila manje od 550,00 EUR rok otplate kredita produžava se tako da iznos neopterećenog dijela zarade nakon izmjene plana otplate kredita ne bude manji od iznosa neopterećenog dijela zarade koji je korisnik kredita imao neposredno prije smanjenja zarade, osim ako se korisnik kredita i banka ne dogovore drugačije.
Ako se produženjem roka otplate kredita iz stava 1 ove tačke ne može očuvati neopterećeni dio zarade iz st. 2 i 3 ove tačke, banka je dužna da korisniku kredita, na njegov zahtjev, omogući moratorijum na otplatu kredita do šest mjeseci.
U slučaju restrukturiranja gotovinskih kredita odobrenih fizičkim licima iz stava 1 ove tačke, ne primjenjuju se ograničenja koja se odnose na rokove otplate kredita utvrđena Odlukom o makroprudencijalnim mjerama koje se odnose na kredite koje banke odobravaju fizičkim licima ("Službeni list CG", broj 58/19).
Korisnik kredita koji namjerava da ostvari pravo iz stava 1 ove tačke dužan je da dostavi banci, u elektronskoj ili pisanoj formi, zahtjev za izmjenu plana otplate kredita.
Banka je dužna da, najkasnije u roku od 15 dana od dana prijema zahtjeva iz stava 6 ove tačke, sprovede radnje potrebne za realizaciju izmjene plana otplate kredita, uključujući i zaključivanje aneksa ugovora.
Svi troškovi vezani za uspostavljanje novog plana otplate kredita (obrada kredita, zaključivanje aneksa ugovora o kolateralu, ovjera ugovora i dr.) padaju na teret banke.
Kredit restrukturiran u skladu sa stavom 1 ove tačke banka može u postupku klasifikacije aktive i obračunavanja rezervacija za potencijalne kreditne gubitke tretirati kao novoodobreni kredit, ako korisnik kredita na dan 31.12.2019. godine nije imao kašnjenja u otplati kredita duže od 90 dana, a kredit na taj dan nije bio klasifikovan kao nekvalitetan.
Restrukturiranje ostalih kredita
5. Banka koja, na zahtjev korisnika kredita koji ne pripada kategoriji korisnika kredita iz tačke 4 ove odluke, u periodu važenja ove odluke, odobri korisniku kredita jednu ili više pogodnosti primjenom člana 43 stav 1 Odluke o upravljanju kreditnim rizikom, može taj kredit u postupku klasifikacije aktive i obračunavanja rezervacija za potencijalne kreditne gubitke tretirati kao novoodobreni kredit, ako:
1) korisnik kredita na dan 31.12.2019. godine nije imao kašnjenje u otplati kredita duže od 90 dana, a kredit na taj dan nije bio klasifikovan kao nekvalitetan i kredit nije restrukturiran u 2020. godini i do 28. februara 2021. godine;
2) korisnik kredita može dokumentovano dokazati banci da je njegova finansijska pozicija pogoršana, ili će u bliskoj budućnosti biti pogoršana, zbog negativnog uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na njegovo poslovanje od dana pojave ovog virusa u svijetu, i
3) banka procijeni da će nakon izvršenog restrukturiranja biti poboljšana kreditna sposobnost korisnika kredita.
Tretman restrukturiranih kredita iz stava 1 ove tačke banka može da koristi samo za prvo restrukturiranje izvršeno u skladu sa tim stavom, a ne može se koristiti za kredite koji su restrukturirani u skladu sa tačkom 3 Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja novog koronavirusa na finansijski sistem ("Službeni list CG", br. 19/20, 28/20 i 42/20) i/​ili tačkom 2 Odluke o privremenim mjerama za smanjenje negativnih posljedica uticaja epidemije novog koronavirusa na finansijski sistem nakon ublažavanja mjera za zaštitu stanovništva od zaraznih bolesti ("Službeni list CG", broj 46/20).
6. U periodu važenja ove odluke, banke mogu, pod uslovima i na način iz tačke 5 ove odluke, vršiti restrukturiranje i klasifikaciju i kredita na koje se, na dan stupanja na snagu ove odluke, primjenjuje Odluka o makroprudencijalnim mjerama koje se odnose na kredite koje banke odobravaju fizičkim licima ("Službeni list CG, broj 58/19), uključujući i mogućnost ugovaranja dodatnog roka otplate do pet godina, ali tako da krajnji rok dospijeća ne bude duži od 10 godina i u slučaju kada kredit nije obezbijeđen kolateralom iz tačke 2 te odluke.
V. OSTALE MJERE
7. Zabranjuje se bankama isplata dividende akcionarima, osim isplate u obliku akcija banke.
8. Banka može, zaključno do 30. juna 2021. godine, uz prethodno odobrenje Centralne banke, odobriti kredit ili drugu izloženost prema jednom licu, odnosno grupi povezanih lica, tako da ukupna izloženost prema tom licu, odnosno grupi povezanih lica prelazi propisane limite izloženosti.
Uz zahtjev za izdavanje odobrenja iz stava 1 ove tačke, dostavlja se detaljna informacija o razlozima za povećanje izloženosti, sa iznosom prekoračenja i rokom u kojem će banka svesti tu izloženost u propisane okvire.
8a. U periodu važenja ove odluke banka može, pri izračunavanju dospjelih obaveza primjenom člana 8 stav 2 tačka 4 Odluke o minimalnim standardima za upravljanje rizikom likvidnosti u bankama ("Službeni list CG", broj 60/08), u obračun tih obaveza, umjesto 30%, uključivati 20% depozita po viđenju.
8b. U periodu važenja ove odluke, banka može u postupku analize kreditne sposobnosti korisnika kredita i raspoređivanja stavki aktive u odgovarajuću klasifikacionu grupu, odnosno podgrupu, isključiti sve ili pojedine pokazatelje poslovanja utvrđene primjenom člana 27 stav 3 Odluke o upravljanju kreditnim rizikom koji se odnose na 2020. godinu.
9. Naknada koju su banke dužne da plate Centralnoj banci za korišćenje propisanog iznosa obavezne rezerve koji ne vrate istog dana, umanjuje se za 50%, sa 12% na 6% na godišnjem nivou.
VI. IZVJEŠTAVANJE CENTRALNE BANKE
10. O sprovođenju mjera iz tač. 2 do 6 ove odluke banke su dužne da mjesečno izvještavaju Centralnu banku u elektronskoj formi, najkasnije do 15-og u mjesecu za prethodni mjesec.
11. Izvještaji iz tačke 10 ove odluke dostavljaju se na obrascu COV-RM koji se daje u prilogu ove odluke i čini njen sastavni dio.
VII. SHODNA PRIMJENA
12. Odredbe tačke 2 ove odluke shodno se primjenjuju na mikrokreditne finansijske institucije i korisnike njihovih kredita.
12a. Odredbe tačke 2a ove odluke shodno se primjenjuju na mikrokreditne finansijske institucije i korisnike njihovih kredita, kao i na lizing društva i korisnike njihovih usluga.
VIII. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE
13. Korisnici kredita koji, na dan stupanja na snagu ove odluke koriste moratorijum u skladu sa Odlukom o privremenim mjerama za smanjenje negativnih posljedica uticaja epidemije novog koronavirusa na finansijski sistem nakon ublažavanja mjera za zaštitu stanovništva od zaraznih bolesti ("Službeni list CG", broj 46/20), nastavljaju da koriste taj moratorijum do isteka ugovorenog roka njegovog trajanja.
13a. Korisnici kredita koji, na dan stupanja na snagu ove odluke koriste moratorijum u skladu sa Odlukom o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list CG", br. 80/​20 i 105/​20), nastavljaju da koriste taj moratorijum do isteka ugovorenog roka njegovog trajanja.
13b. Korisnici kredita koji su, do dana stupanja na snagu ove odluke, iskoristili moratorijum, odnosno koji na dan stupanja na snagu ove odluke, koriste moratorijum u skladu sa članom 2a Odluke o privremenim mjerama za ublažavanje negativnih uticaja epidemije zarazne bolesti COVID 19 na finansijski sistem ("Službeni list CG", br. 80/​20, 105/​20 i 24/​21), mogu da podnesu zahtjev za uspostavljanje, odnosno produženje tog moratorijuma u skladu sa ovom odlukom.
14. Ova odluka trajaće do donošenja odluke Centralne banke o prestanku njenog važenja.
15. Stupanjem na snagu ove odluke prestaje da važi Odluka o privremenim mjerama za smanjenje negativnih posljedica uticaja epidemije novog koronavirusa na finansijski sistem nakon ublažavanja mjera za zaštitu stanovništva od zaraznih bolesti ("Službeni list CG", broj 46/20).
Ova odluka stupa na snagu danom objavljivanja u "Službenom listu Crne Gore".
Katalog propisa - Prilog I-1
Katalog propisa - Prilog I-2
Katalog propisa - Prilog II-1
Katalog propisa - Prilog II-1